Logo Contactlensinside
ContactlensInside - Editie 3/2022

Bandagelenzen

Inside bandagelenzen


Na 5 jaar in een topwinkel te hebben gewerkt, was het tijd voor een nieuwe uitdaging. Een uitdaging waar ik wel een beetje van weet, maar ook weer helemaal niets. In augustus ben ik gestart bij Visser Contactlenzen, een bedrijf met een specialisatie op het gebied van medische contactlenzen. Ik heb eerder bij Visser een praatje op een congres bijgewoond en ik mag nu de kunst van medische lenzen leren. Gelukkig gooien ze mij niet zomaar in het diepe en zit ik de eerste weken braaf op de leerstoel bij mijn collega Mark in het Academisch ziekenhuis Maastricht bij de cornea afdeling. Je zou zeggen dat dit langzaam saai wordt, maar nee hoor, wat een heerlijke pathologie komt hier voorbij. Deze ogen ben ik nog nooit eerder tegengekomen, dit soort cliënten zaten niet alledaags in mijn stoel.

Ik zie veel soorten medische toepassingen voorbijkomen zoals scleralenzen na een corneatransplantatie, keratoconus lenzen maar ook veel bandagelenzen. Ik mag straks als eerst aan de slag met bandagelenzen en daarom vind ik het wel een goed idee om mij hier iets meer in te verdiepen. Het leek mij leerzamer om dit ook gelijk gedeeltelijk op papier te zetten.

 

Een bandagelens is vaak een zachte contactlens die wij allemaal kennen. Maar, op het moment dat we het een bandagelens noemen, hebben we met andere regels te maken. Dan wordt het een medische of therapeutische lens. Bij een medische lens is elke soort lens met als primair doel een onderliggende ziekte of gecompliceerde refractie status te behandelen. Bij een bandagelens wordt in de CLEAR-reports de volgende uitleg gegeven. Therapeutische of bandagelenzen worden toegepast om oculair discomfort te behandelen, of ter ondersteuning van de cornea bij genezing na een operatie wanneer als de cornea behandeld wordt voor een onderliggend ziektebeeld, of om de cornea te bescherming voor omgevings- of mechanische interactie van de oogleden.

Je leest aan bovenstaande uitleg dat bandagelenzen breed toegepast kunnen worden. Ik wist daarom ook niet waar ik moest beginnen met mijn zoektocht. De parameters van bandagelenzen kan ik opzoeken en over de zuurstofdoorlaatbaarheid van een lens hoef ik ook niet meer te discussiëren. Ik besloot daarom verschillende artikelen te lezen en heb 3 stuks uitgekozen om met jullie te delen.

Ik had wel een vraag die mij vanaf de eerste werkdag door het hoofd spookte: Hoe zit dat met infecties? Bandagelenzen worden vaak 30 dagen dag in dag uit gedragen. Dit was iets wat ik in de winkel nooit adviseerde, maar dit geldt voor een bandagelens niet.
                                                                       
                                                       https://www.mdpi.com/2077-0383/10/5/942
 

Een aantal onderzoekers in China hadden dezelfde vraag en daarbij hoort het volgende artikel uit 2019: Characteristics of Infectious Keratitis in Bandage Contact Lens Wear Patients.

 

Bij dit retrospectief onderzoek met data van 2015 – 2018 werden 6685 ogen van 6188 patiënten geselecteerd. Alle cliënten met een bandagelens moesten 4x per dag antibioticadruppels gebruiken (levofloxacine). Acht ogen van acht personen waren gediagnosticeerd met een infectieuze keratitis na het dragen van een bandagelens. Zeven personen waren ouder dan 50 en 1 persoon was 16 jaar. Drie ogen hadden binnen de eerste 10 dagen een keratitis, 4 personen tussen de 21 en 37 dagen en 1 persoon bij dag 58!
De gevonden micro-organismen op de bandagelenzen waren: F. oxysporum, S. epidermidis, Str. Pneumoniae, S. Aureus. Bij 3 corneale ulcera werd geen groei gevonden.

Drie personen waren niet compliant met betrekking tot het medicijngebruik, 2 droegen de lenzen te lang en de persoon die 58 dagen deed met een maandlens gebruikte de medicatie niet.

Zeven van de 8 ogen droegen een bandagelens na een oogheelkundige ingreep zoals een keratoplastiek of crosslinking. Volgens verschillende studies is de incidentie voor een corneainfectie na keratoplastiek tussen de 1,76% en 12,6%. Ook zou blootstelling na UV licht het risico op een keratitis verhogen, zoals na een cross-linking behandeling.

 

Interessant, als ik deze data bekijk, lijkt de kans op een infectieuze keratitis redelijk klein. Mogelijk heeft dit toch te maken met het toevoegen van antibiotica druppels. Een hogere leeftijd geeft meer kans op complicaties, maar zo zie je wel weer dat de non-compliance ook een dingetje blijft.

 

Een ander interessant artikel dat ik tegenkwam was een onderzoek over bandagelenzen en bij een neurotrofe keratopathie: Curative effect assessment of bandage contact lens in neurogenic keratitis.

 

Om uit te leggen wat deze oogaandoening betekent, heb ik de optometriebijbel erbij gepakt: Kanski’s Clinical Ophthalmology. Een neurotrofe keratopathie ontstaat bij verlies van innervatie van de nervus trigeminus (de 5e hersenzenuw die onder andere de cornea aanstuurt) wat voor een volledige of partiële gevoelloosheid zorgt. Oorzaken hiervoor zijn bijvoorbeeld: periferie neuropathie bij diabetes mellitus, infarcten, tumoren of ten gevolge van een herpes simplex of zoster infectie. Hierbij kan cornea irregulariteit ontstaan of kunnen corneadefecten of ulcera ontwikkelen. Deze aandoening wordt vaak operatief behandeld met medicijnen.

 

Er deden 20 personen met een cornea ulcus tussen 3-7mm mee aan dit onderzoek. De medicatie die gebruikt werd was: tropicamide (op indicatie bij personen met een hypopyon), levoflaxine, sodium carbomethyl cellulose, bovine restructuring fibroblast growth factor en ganciclovir (op indicatie bij personen met een virale infectie). Het ulcus werd als genezen beschouwd als de fluoresceïne staining negatief was. De experimentele en controlegroep hadden elk 10 deelnemers met een leeftijd van 62.60 ± 14.90 jaar en 56.80 ± 15.88 jaar. In de experimentele groep hadden 4 personen een neurotrofe keratopathie door een herpes simplex virus, 1 persoon had een herpes zoster infectie en 5 door een intracraniële (operatie binnen de schedel) of maxillofaciele (operatie in het gezicht, mond of kaak) operatie. In de controlegroep hadden 4 personen een herpes simplex keratitis, er waren ook 5 personen met een intracraniële of maxillofaciele operatie en 1 persoon met diabetes.
De genezingstijd van het ulcus was 10.80 dagen ± 4.44 in de experimentele groep en 46.70 ± 13.88 dagen in de controlegroep.

In de experimentele groep waren geen complicaties behalve het uitvallen van een lens tijdens de behandeling waarbij een nieuwe lens geplaatst werd en 1 persoon met een herpes simplex had cornea neovascularisatie door het dragen van de lens, wat vanzelf is weggetrokken.

In de controlegroep hadden 2 deelnemers een descemetocele (extreme verdunning tot het Descemet membraan) die behandeld wordt met een amniotisch membraan. Een persoon had een corneaperforatie die behandeld werd met een operatie met een conjunctivale flap. Verder hadden ze allemaal corneale neovascularisatie.
Bij geen enkel persoon werden bacteriën, schimmels of acanthamoebe vastgesteld.

Hieronder zie je een screenshot van de voor- en na foto’s na een behandeling met de bandagelens en met alleen medicatie.  WARNING: houd je niet van vieze plaatjes, dan skip je dit deel.
                                                         
                

                 

In dit onderzoek zie je dat de herstelperiode sneller was met een bandagelens en dat er minder complicaties optraden. Mogelijk heeft dit toch met de karakteristieken van de lens te maken.

  1. De lens werkt als een soort schild, zodat de cornea tijd krijgt om te genezen onder de lens.
  2. De lens heeft een watervasthoudend oppervlak, biedt comfort en door het hoge Dk kan de lens de hele dag gedragen worden.
  3. De lens houdt mogelijk de medicatie langer vast op het oog.

Dit is slechts een kleine groep om aan te tonen dat je veilig bandagelenzen kunt toepassen bij cornea ulcus bij een neurotrofe keratitis op basis van dit artikel, maar ik vind het prachtig om te zien waar contactlenzen toe in staat zijn met betrekking tot het genezingsproces van de cornea. Ik ben benieuwd wat ik in de toekomst nog ga meemaken in de praktijk.

Nu eens iets luchtigers. Iets wat ik heel vaak te horen krijg op de oogheelkunde poli: Mensen zijn blij dat ze weer kunnen zien na een cataractoperatie, maar ervaren helaas ook discomfort/droge ogen. In het volgende onderzoek werden de pre- en postoperatieve droge ogen symptomen, tekenen en ontstekingsmoleculen beoordeeld bij personen die een cataractoperatie kregen. Ook werd het effect van een bandagelens postoperatief onderzocht.

De inclusiecriteria voor het onderzoek waren personen ouder dan 60 jaar, met leeftijdsgebonden cataract en droge ogen. Ze moesten ten minste 6 maanden droge ogen klachten hebben met minimaal een van de volgende uitslagen. NIF-BUT (non invasive first break up time) <10 seconden, Schirmertest 1 test score <1mm of een traanmeniscus <0.35 mm. Exclusiecriteria waren: oogoperaties of ziekten in het verleden, contactlensgebruik, enige oculaire therapie zoals corticosteroïden of ciclosporine in de laatste 3 maanden. Ook personen met enige vorm van een systemische ziekte werden geëxcludeerd.

Buiten de ontstekingsremmende druppels die bij een cataractoperatie worden voorgeschreven moest een groep één week een bandagelens dragen. De traanfilm werd 3 dagen voor de operatie beoordeeld, na 1 week en na 1 maand.

Er namen 120 personen deel met een gemiddelde leeftijd van 75.07 +- 7.82 jaar, waarbij 70 ogen een bandagelens kregen. De groep met de bandagelenzen ervaarde geen discomfort of wazig zicht, ook was er niemand met een contactlensgerelateerde ontsteking. Er werden 5 personen geëxcludeerd, omdat zij de lens verloren waren.

Zowel bij de bandagelens als de controlegroep was de NIF-BUT (non invase first break up time) en NIAvg-BUT (gemiddeld break up time) verminderd 1 week na de operatie en verbeterde na 1 maand. Bij de bandagelensgroep was na 1 maand postop de NIF-BUT en NIAvg-BUT significant verbeterd vergeleken met de baseline en na 1 week. In beide groepen was de traansecretie gemeten de Schirmer significant verbeterd na 1 maand. Bij de controlegroep was de traansecretie na 1 week ten opzichte van de baseline verminderd, terwijl in de bandagelensgroep geen significant verschil was. Daarbij was de Schirmerwaarde bij de lensgroep significant hoger dan de controlegroep na 1 week en na 1 maand. Met betrekking tot de traanmeniscus, Meibografie en OSDI-score veranderde weinig. In het artikel werden ook ontstekingswaarden besproken, maar dit is voor de lenspraktijk niet zo van belang dus dit leg ik verder niet uit.


De OSDI-score vind ik zelf wel belangrijk om naar te kijken. Dit is namelijk wat een cliënt zelf ervaart. Als ik naar de scores van beide groepen over de hele periode kijk, zit deze gemiddeld tussen 19.91 en 26.80. Hieronder zie je de tabel van een OSDI kaart.

Dit onderzoek is uitgevoerd bij personen met milde droge ogen klachten. In de praktijk lopen deze klachten veel meer uiteen. Dat is natuurlijk een nadeel in dit artikel.


Ik ben in elk geval erg benieuwd wat er in de toekomst met bandagelenzen + cataractoperaties gaat gebeuren. Wie weet wordt dit gedurende de genezingsperiode, wat na een operatie maanden duurt, de oplossing voor sicca klachten en zal wellicht ook de traankwaliteit en kwantiteit verbeteren.


Zo, dat was een lap tekst. Heb jij nog vragen of aanvullingen voor mij? Laat het weten in de reacties. Altijd leuk om van elkaar te leren!

Refrentie:

Bowling, B. (2016). Kanski's clinical ophthalmology . Edinburgh: Elsevier.

Jacobs, D. S., Carrasquillo, K. G., Cottrell, P. D., Fernández-Velázquez, F. J., Gil-Cazorla, R., Jalbert, I., ... & Stapleton, F. (2021). BCLA CLEAR–Medical use of contact lenses. Contact Lens and Anterior Eye, 44(2), 289-329.

Sun, Y. Z., Guo, L., & Zhang, F. S. (2014). Curative effect assessment of bandage contact lens in neurogenic keratitis. International journal of ophthalmology, 7(6), 980.

Zhu, B., Liu, Y., Lin, L., Huang, X., Zhang, Y., Zheng, J., & Jin, X. (2019). Characteristics of infectious keratitis in bandage contact lens wear patients. Eye & Contact Lens, 45(6), 356-359.

Imke Jacobs

Imke heeft in 2018 de optometrie opleiding afgerond. Zij is twee dagen per week werkzaam bij Zuyderland Eyescan oogheelkunde en sinds kort maakt zij deel uit van team Visser Contactlenzen. Na enige jaren ervaring met cosmetische contactlenzen gaat zij nu de uitdaging aan op het gebied van medische contactlenzen. Ze verdiept zich graag in literatuur en vindt het heerlijk om met anderen in het vak te sparren om zo een beetje wijzer te worden. Ook zit zij sinds 2018 in de Contactlenzen Commissie van het OVN, waar hard wordt gewerkt aan protocollen/richtlijnen en bijscholingen.  Imke heeft ook nog wel eens vrije tijd en die besteedt zij aan volleybal, wielrennen/mountainbiken en series kijken.   "Leven is leren. Leren is weten. Weten is groeien. Groeien is geven. Geven is leven."

Meer van Imke Jacobs
Opslaan als PDF
Reacties op dit artikel

Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.