Logo Contactlensinside
ContactlensInside - Editie 4/2021

Mondmaskers en contactlens (dis-)comfort

Inside Corona


Tijdens de coronapandemie is het dragen van mondmaskers langzaam maar zeker tot een ‘usual habbit’ geworden in ons eigen land, maar zeker ook daarbuiten. Over het nut van deze maskers bij de bestrijding van de corona pandemie lopen de meningen uiteen. Daarnaast is er de discussie over de impact van de maskers op het milieu en de algemene gezondheidseffecten die het dragen van een masker kan hebben. Op bovenstaande aspecten zal ik kort ingaan. Het belangrijkste thema voor dit artikel is echter de impact van mondmaskers voor de dragers van contactlenzen. Het gaat hierbij met name om zaken als draagcomfort en droge ogen problematiek.  

Effectiviteit maatregelen
Hoewel de discussie over effectieve maatregelen voor het bestrijden van de Covid 19 pandemie niet het hoofdonderwerp van dit verhaal is wil ik u het recente artikel ‘Aerosolen, ventilatie en Covid19’ van de Universiteit Twente toch niet onthouden1. Voor de geïnteresseerde lezer bevat het nuttige informatie over de verspreiding van het corona virus en de factoren die deze verspreiding kunnen beïnvloeden. Als conclusie stellen de auteurs dat de exacte bijdrage van aerosolen bij besmetting in met name de binnenruimten niet helemaal duidelijk is. Wel zijn ze van mening dat het in het kader van bestrijding van de pandemie zeker nuttig is om er rekening mee te houden. Om die reden is het zinnig om maatregelen te treffen (mondmaskers, ventilatie, afstand houden etc.) om deze vorm van mogelijke besmetting in elk geval af te remmen.

Milieu en gezondheid
Naast de discussie over de zinvolheid van mondmaskers zijn er nog twee andere aspecten die ermee samenhangen. Zo is er het negatieve effect dat de mondmaskers hebben voor het milieu en het mogelijk negatieve effect dat mondmaskers kunnen hebben op de gezondheid van de dragers.

Verschillende auteurs schrijven over het immense milieu effect van mondmaskers. Morgana et al. (2021) noemen in hun artikel meer dan 10 miljoen maskers met een gewicht van 30-40 ton die elke maand de oceanen bereiken. Dit impliceert een vervuiling met 1011 microfibers en 1018 micro-/nano-plastics in het aqua eco systeem. Selvaranjan et al. (2021) beschrijven soortgelijke problematiek, maar komen ook met duurzame oplossingen. Zo noemen ze, naast inzamelen en recyclen, ook het gebruik van duurzame materialen (o.a. plantaardige vezels) bij de productie van mondmaskers.

Het (deels) inademen van de eigen adem zou volgens sommige mensen gezondheidsrisco’s met zich meebrengen. Hopkins et al. (2021) hebben dit recent in een review studie onderzocht. Zij kwamen tot de conclusie dat er, zelfs tijdens het leveren van zware lichamelijke inspanning, weinig negatieve invloed is van een mondmasker. Wel is soms sprake van (een subjectief gevoel van) kortademigheid, maar dit beïnvloedt het O2 en CO2 gehalte in het bloed van gezonde mensen nauwelijks. Hetzelfde geldt ook voor diverse andere fysiologische parameters (hartvolume, doorbloeding van hersenen en spieren etc.). Wel concludeerden de onderzoekers dat er in sommige gevallen (bv. bij mensen met longproblemen) wel problemen door het mondmasker kunnen ontstaan.

Een ander effect is het gezondheidsrisico dat door de afvalberg aan mondmaskers in het (aqua)- milieu kan ontstaan. Bacteriën, virussen en schimmels kunnen een biofilm op de microplastics uit de kapjes vormen wat op zichzelf weer een bron voor infectie kan zijn. Hierdoor wordt de gezondheid van mensen (en andere bewoners het ecosysteem) indirect bedreigd (Akber Abbasi et al. 2020).

Impact contactlensdragers
Sinds de coronacrisis en het gebruik van mondmaskers wordt er een nieuw fenomeen, genaamd ‘MADE’ (Mask Associated Dry Eye) gerapporteerd in de literatuur. Als de bovenrand van het masker niet goed tegen het gezicht zit wordt de uitgeademde lucht via de bovenkant van het masker naar buiten geperst. De consistente luchtbeweging over de cornea die hierdoor ontstaat veroorzaakt een verhoogde verdamping van de traanfilm waardoor deze dunner en minder stabiel wordt. Na verloop van tijd kan dit weer leiden tot uitdroging van het oog (Contact Lens Update 2020). 

Figuur 1: MADE, Contact Lens Update 2020

Martinez-Perez et al. (2021) hebben in een recent onderzoek het gebruik van contactlenzen van voor de coronapandemie vergeleken met de situatie tijdens de pandemie. Van de onderzochte populatie (n = 177) droeg voor de pandemie 79,7% dagelijks contactlenzen, 11.9% zelden en 8.5% 2-3 keer per week. Tijdens de pandemie veranderden deze percentages in respectievelijk 62.7%, 20.3% en 16.9%. Wat opvalt is dat het percentage mensen dat de contactlenzen dagelijks draagt met 17% is gedaald. Als reden hiervoor gaf 79,6% aan dat dit kwam omdat men meer thuis was, 16,3% gaf afnemend comfort als reden aan. In 4% van de gevallen was de reden angst voor een infectie of simpelweg de wens om een draagpauze te nemen. Het aantal uren per dag dat de lenzen gedragen werden nam eveneens af. Zie figuur 2 voor de aantallen uren en percentages van voor en na/tijdens de pandemie.

Figuur 2: Aantal uren draagtijd voor en na/tijdens de pandemie

Wat betreft compliance is er voor en na/tijdens de pandemie ook wel iets veranderd. Circa 93% van de respondenten gaf aan de contactlenzen op dezelfde manier te zijn blijven reinigen, 7% gaf aan dat ze dit intensiever waren gaan doen.

Voor de pandemie had 61,5% soms last van (droge ogen) discomfort (figuur 3). Tijdens het gebruik van het mondmasker bleef dit discomfort bij 81,2% van de respondenten gelijk, bij 17,5% nam het toe en bij 1,2% namen de klachten af (figuur 4). Dragers van maandlenzen ervaarden relatief vaker klachten door het masker, tevens was de behoefte om de contactlenzen sneller uit te doen bij vrouwen groter dan bij mannen. Een relatie met de refractieve staat en allergieën werd niet gevonden.  

Figuur 3: Aanwezigheid van oculaire symptomen voor de pandemie.

Figuur 4: Aanwezigheid van oculaire symptomen na/tijdens de pandemie.

De auteurs concluderen dat door de mondmaskers (naast onder meer het feit dat mensen meer thuis werkten) het gebruik van contactlenzen is afgenomen. Het aantal uren dat contactlenzen werden gedragen daalde significant. Het droge ogen gevoel was relatief sterk bij maandlenzen en vrouwen voelden relatief vaker de behoefte om de contactlenzen uit te doen. Ze stellen samenvattend dat door de mondmaskers droge ogen symptomen bij contactlensdragers toenemen en dat de kwaliteit van het zien er in het algemeen negatief door wordt beïnvloed.

Maldonado-Codina et al. (2021) hebben in een ander onderzoek met name het (dis-)comfort van mondmaskers vergeleken tussen een bril- en contactlensdragers. Bij dit kleinschalige onderzoek werden 15 brildragers vergeleken met 15 dragers van zachte daglenzen. Deelnemers moesten gedurende minimaal een uur op vier of meer dagen per week een mondmasker dragen. De hypothese was dat contactlenzen comfortabeler zouden zijn dan een bril.

Na twee weken is de deelnemers gevraagd om een ‘Quality of Life Impact of Refractive Correction Questionnaire’ (QIRC) in te vullen. Over het algemeen was er voor wat betreft deze QIRC niet veel verschil tussen de bril- en lensdragers. Sommige individuele scores gaven wel iets betere resultaten aan voor de contactlensdragers. Dit betrof de aspecten ‘outdoor activiteiten’, ‘fit blijven’ en ‘vermogen om dingen te doen’.

Bij een andere vragenlijst, die specifiek op het mondmasker gericht was, kwamen wel specifieke voordelen voor contactlensdragen naar voren. Dit betrof onder meer het vermogen om te ademen en het ervaren van minder warmte. Daarnaast werd er meer comfort bij wandelen, autorijden, sporten en computer gebruik aangegeven. Het hebben van sociaal contact werd met lenzen eveneens fijner gevonden en de mensen vonden het cosmetisch ook fraaier. Zie verder de figuren 5a en 5b.

Figuur 5a: Subjectieve scores bij de mondmasker vragenlijst.

Figuur 5b: Subjectieve scores bij de mondmasker vragenlijst.

Bij vragen over de kwaliteit van het zien kwamen lenzen er ook beter uit. Zo hadden de lensdragers onder andere minder last van schitteringen, was hun veraf en nabij visus beter en hadden ze geen last van het beslaan van hun brillenglas. Zie figuur 6.

Figuur 6: Subjectieve scores op visuele aspecten.

De auteurs concluderen dat bij het dragen van een mondmasker contactlenzen een beter correctie methode zijn dan een bril. Lenzen hebben voordelen op het gebied van visus, ademen en ervaren van warmte. Daarnaast gaan veel alledaagse activiteiten zoals lopen, auto rijden en sporten beter met lenzen in vergelijking met een bril.

Conclusie
Op basis van de twee artikelen is het trekken van ‘harde’ conclusies lastig. Zo spreken de auteurs op  bepaalde punten elkaar wat tegen. Zo zijn Martinez-Perez et al. behoorlijk stellig in hun conclusie  dat mondmaskers droge ogen klachten verergeren terwijl Maldonado-Codina et al. hier, gelet op de uitkomsten van hun QIRC vragenlijst, veel minder overtuigd van zijn. Daarnaast is er sprake van nogal wat biasfactoren bij de onderzoeken. In dit verband kunnen onder meer selectie bias (laag aantal respondenten) en  sponsorship bias (CooperVision is sponsor) bij het artikel van Maldonado-Codina et al. genoemd worden. Meer onderzoek is nodig om tot een goede sluitende conclusie te komen. Wat wel zeker lijkt is dat een mondmasker in de regel in combinatie met contactlenzen beter zal gaan dan met een bril. Naast de informatie en argumenten uit de artikelen ligt het voor de hand dat dit mogelijk komt omdat lenzen in tegenstelling tot een bril niet beslaan.

Literatuurlijst
1Aerosolen, ventilatie en COVID19, Achtergrond-informatie bij het KNAW webinar “Er hangt iets in de lucht”. https://www.utwente.nl/.uc/f29adc84601021a49b901f9a87902f1b4075742ee150500/COVID19_aerosolen.pdf
2Akber Abbasi, S. et al. 2020. Extensive use of face masks during COVID-19 pandemic: (micro-)plastic pollution and potential health concerns in the Arabian Peninsula. Saudi Journal of Biological Sciences, 27(12), pp.3181-3186.
3Contactlensupdate.com. 2020. Infographic: Mask Associated Dry Eye (MADE) | Contact Lens Update. [online] Beschikbaar op: [Bezocht 7 November 2021].
4Hopkins, S. et al. 2021. Face Masks and the Cardiorespiratory Response to Physical Activity in Health and Disease. Annals of the American Thoracic Society, 18(3), pp.399-407.
5Maldonado-Codina, C. et al. 2021. Using face masks with spectacles versus contact lenses. Contact Lens and Anterior Eye, p.101516.
6Martinez-Perez, C. et al. 2021. Influence of Face Masks on the Use of Contact Lenses. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(14), p.7407.
7Morgana, S. et al. 2021. Uncovering the release of micro/nanoplastics from disposable face masks at times of COVID-19. Journal of Hazardous Materials, 419, p.126507.
8Selvaranjan, K. et al. 2021. Environmental challenges induced by extensive use of face masks during COVID-19: A review and potential solutions. Environmental Challenges, 3, p.100039.

 

Henri Eek

Henri Eek is zijn carrière als opticien en contactlensspecialist begonnen in 1999. Van 2005 tot februari 2020 is hij als docent optiek en contactlenzen verbonden geweest aan het ROC Deltion College in Zwolle. Hij werkt momenteel als docent bij de Hogeschool Utrecht waar hij zich met name bezighoudt met het contactlensonderwijs en onderwijsontwikkeling. Daarnaast werkt hij als zelfstandig optometrist bij huisartsenpraktijk de Linde in Zwolle. Hij is tevens actief binnen IACLE (International Association of Contact Lens Educators). 

Meer van Henri Eek
Opslaan als PDF
Reacties op dit artikel

Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.