Logo Contactlensinside
ContactlensInside - Editie 3/2018

Zon, zee, strand en Pseudomonas

Inside hygiƫne


Bij contactlenshygiëne denken we de laatste tijd vooral aan het voorkomen van een acanthamoebe infectie. Maar er zijn natuurlijk nog veel meer organismes die een infectie kunnen veroorzaken op het oog zoals schimmels, gisten en bacteriën (onder andere stafylokokken en verschillende soorten Pseudomonas). Het is belangrijk dat we ook deze bacteriën niet vergeten en daarom dit artikel over de Pseudomonas aeruginosa.

De Pseudomonas aeruginosa is een aerobe gram-negatieve bacterie. Aeroob betekent dat hij zuurstof nodig heeft om te overleven en gram-negatief heeft te maken met de celstructuur en is daardoor van belang bij de bepaling van de keuze in behandeling/behandelmethode.
De P. aeruginosa komt overal voor zoals in water, grond en op planten. Normaal gesproken is deze bacterie niet schadelijk voor de mens en het oog, mits ons beschermingssysteem intact is. Bij een kleine beschadiging van het cornea epitheel kan de bacterie echter in het stroma doordringen en daar een reactie geven. Een infectie moet snel en agressief behandeld worden. Want bij een ernstig ulcus kan er een perforatie van de cornea ontstaan of een fors litteken dat irregulair astigmatisme veroorzaakt. Zit het litteken in het pupilvlak dan zal ook het contrastzien enorm aangedaan zijn.

Symptomen van een bacteriële (Pseudomonas) infectie zijn een rood oog, pijn, fotofobie, verminderde visus, afscheiding en acute contactlensintolerantie. Op het oog zien we dan een witte opaciteit (infiltraat) in het stroma met onderliggende stromale verdunning, waarbij het bovenliggende epitheel ook is aangedaan. In ernstige gevallen kan ook de voorste oogkamer geprikkeld raken, kan er stromaal oedeem ontstaan en een hyphema of hypopyon1. De behandeling bestaat veelal uit ieder uur antibiotica druppelen soms met aanvullende therapie.

De P. aeruginosa bacterie is de meest voorkomende vorm van microbiële keratitis bij contactlensdragers. Dit komt omdat het oog, de houder en de lens een ideale omgeving vormen voor deze bacterie. Hij kan zich tijdens het dragen van de lens hechten aan het lensoppervlak, zich daar vermenigvuldigen en tevens overleven door een eigen resistente biofilm te vormen op de lens of in de houder.
Volgens de literatuur hebben mensen die slapen met hun lenzen in (extended of flexible wear), slecht met hun lenzen omgaan, vloeistof bijvullen in plaats van verversen, de houder niet schoonmaken of de handen niet wassen, meer kans op een P. aeruginosa infectie 2–6.

En daarmee kom ik ook gelijk op de titel van dit stuk: "Zon, zee, strand en Pseudomonas". Wij passen in de praktijk regelmatig (sclera)lenzen aan na een Pseudomonas infectie. Het irregulaire astigmatisme is gelukkig vaak redelijk te corrigeren en geeft een redelijk goede visus in hoog contrast, maar de cliënt zal zijn leven lang afhankelijk zijn van een contactlens. De infectie is bij deze groep relatief vaak opgelopen op vakantie en een proportie van deze cliënten zijn nog relatief jong. Wellicht komt dat omdat niet iedereen op vakantie goed met zijn lenzen omgaat. Zwemmen met lenzen, daarna lang doorhalen en lenzen dus lang dragen, vervolgens wellicht in een bepaalde toestand dat er niet aan schoonmaken van de lenzen wordt gedacht en dan weer lekker bakken in de zon met de ogen dicht.

Dit is wellicht niet een kwestie van onverschilligheid, maar eerder onwetendheid over de risico’s. Ik val misschien in herhaling maar goede voorlichting is heel belangrijk, niet alleen bij de eerste instructie bij de lenzen, maar juist bij de controles van de meer ervaren lensdragers. En niet alleen onze cliënten, maar juist ook de lensdragers die geen specialist zien. Hier rust nog een mooie taak voor ons, om ook die vaak kwetsbare groep te bereiken.

Literatuur
1.     Hood CT. The Wills eye manual: office and emergency room diagnosis and treatment of eye disease. Br J Ophthalmol. 2009. doi:10.1136/bjo.2008.152355.
2.     Dart JK, Stapleton F, Minassian D. Contact lenses and other risk factors in microbial keratitis. Lancet. 1991. doi:0140-6736(91)91231-I [pii].
3.     Stapleton F, Keay L, Edwards K, et al. The Incidence of Contact Lens-Related Microbial Keratitis in Australia. Ophthalmology. 2008. doi:10.1016/j.ophtha.2008.04.002.
4.     Stapleton F, Carnt N. Contact lens-related microbial keratitis: How have epidemiology and genetics helped us with pathogenesis and prophylaxis. Eye. 2012;26(2):185-193. doi:10.1038/eye.2011.288.
5.     Wu YT, Teng YJ, Nicholas M, et al. Impact of lens case hygiene guidelines on contact lens case contamination. Optom Vis Sci. 2011;88(10):E1180-E1187. doi:10.1097/OPX.0b013e3182282f28.
6.     Dart, J.K.G, Radford, C.F. Minassian, D, Verna, S. Stapleton F. Risk Factors for Microbial Keratitis with Contemporary Contact Lenses. Am Acad Ophthalmol. 2008. doi:10.1016/j.ophtha.2008.05.003.

 

Dieuwke van Ooik

Dieuwke van Ooik is in 2002 afgestudeerd als optometrist aan de Hogeschool Utrecht en heeft in 2015 de master Evidence Based Practice in Healthcare afgerond aan ...

Meer over Dieuwke van Ooik
Opslaan als PDF
Reacties op dit artikel

Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.